In Berkelland is het goed wonen en leven. Onze kernen zijn aantrekkelijke woonplaatsen en dat willen we graag zo houden. De ligging in de Achterhoek, grenzend aan Twente en Duitsland, is ideaal. Goed en comfortabel wonen moet voor iedereen mogelijk zijn, met voldoende voorzieningen in de buurt zodat inwoners zich thuis en veilig voelen. Want: waar je huis is, is je thuis.
Al in 2017 voorspelden we in ons Woonpamflet dat Berkelland door de verbeterde bereikbaarheid via de N18 en de aantrekkende economie een populaire woonplek zou worden. Die verwachting is uitgekomen: de voorspelde krimp bleef uit. Helaas is hier te laat op geanticipeerd, waardoor we nu achterlopen.
Door de landelijke wooncrisis moeten we versneld meer woningen realiseren. De N18 maakt het bovendien aantrekkelijk om in Berkelland te wonen en in Twente of Doetinchem te werken. Hierdoor is onze gemeente extra in trek bij forenzen.
De woningmarkt beweegt traag. We moeten daarom vooruitdenken en nú woonruimte toevoegen. Samen D’ran ziet deze behoefte in zowel grote als kleine kernen. Grote projecten in Ruurlo, Neede en Borculo (RuNeBo) staan op stapel, mede dankzij financiële steun van het Rijk (Woningbouwimpuls). Denk aan Leusinkbrink-Zuid in Ruurlo, plan Rapenburg in Neede en de oude waterzuivering in Borculo. Deze plannen zijn belangrijk, maar komen voor huidige woningzoekenden – vooral jongeren die al jaren wachten – te laat. Voor hen is de nood nú, niet over vier jaar.
Om onze ambitie van circa 1.240 nieuwe woningen vóór 2034 waar te maken, is een plan B nodig. Samen D’ran wil meer creatieve oplossingen, zoals:
Bij nieuwe woningen moeten we inspelen op de behoeften van inwoners. Door vergrijzing groeit de vraag naar woonvormen waarin wonen en zorg gecombineerd worden. Starters verdienen extra aandacht: betaalbare koop- en sociale huurwoningen zijn cruciaal. Uitgangspunt blijft 28% sociale huur bij projecten groter dan 20 woningen (Achterhoekse norm), met ruimte voor maatwerk.
Samen D’ran steunt tijdelijke woonvormen. Hoewel financiering lastig is, kunnen deze oplossingen op korte termijn druk verlichten en helpen bij huisvesting van buitenlandse werknemers die onze economie draaiende houden.
Een concreet plan om sneller meer te bouwen is ons ‘Meren van Borculo-plan’. In 2010 bestonden plannen voor een VlinderDome (Butterfly World) met een bungalowpark van Sunparc/Center Parcs van circa 225 woningen. In de jaren daarna zijn de plannen steeds bijgesteld en kwam Landal GreenParks in beeld. In de laatste plannen uit 2023 gaat het over 200 woningen en een appartementenhotel van 75 appartementen. Hotel Berkel Palace ging dicht om plaats te maken voor alle nieuwe ontwikkelingen, maar concreet is naast een nieuw logo, een aantal aanpassingen aan de infrastructuur en een toiletgebouwtje nog geen woning gebouwd sinds de eerste plannen van 15 jaar geleden. De markt voor recreatiewoningen zit weliswaar weer een beetje in de lift, maar het toekomstbeeld kent ook behoorlijke risico’s. De laatste ontwikkelingspartner is in 2024 failliet gegaan en eerdere partners trof datzelfde lot of trokken zich terug. Samen D’ran wil de plannen hier wijzigen en naast een invulling met een deel vakantiewoningen ook permanente bewoning mogelijk maken. Sociale koop en huur heeft daarbij onze voorkeur zodat het voor starters ook betaalbaar is. Om de ergste woningnood te ledigen zou het ook prima zijn om een deel chalets te plaatsen. Er is een wooncrisis, daar moeten we ook naar handelen.
Een ander concreet plan gaat over de Leo-Stichting. De Leo-Stichting is een buurtschap waar wonen, zorg en vele varianten van opvang en onderwijs samenkomen. De gemeente heeft ook grondposities in het gebied. Samen D’ran hoort van de bewoners dat hier doorlopend veel ontwikkelingen zijn. Wisselende eigenaren, doelgroepen en activiteiten zorgen voor steeds nieuwe aanpassingen in de buurt. Samen D’ran wil dat samen met de bewoners en betrokken partijen een gebiedsvisie wordt opgesteld, waarin de toekomst van het gebied helder wordt. De mogelijkheden om wonen een grotere rol in het gebied te laten spelen zal daarbij nadrukkelijk moeten worden meegenomen.
De gemeente heeft zowel bij de Meren van Borculo als bij de Leo-Stichting een eigen positie als grondeigenaar of als aandeelhouder en kan dus relatief snel aan de slag.
Woningbouw en duurzaamheid gaan hand in hand. Meer groen helpt tegen hittestress en wateroverlast. De 3-30-300-regel is een mooi uitgangspunt: 3 bomen zichtbaar vanuit elk huis, 30% boombedekking in de buurt en een park of groen gebied binnen 300 meter.
Gemeenten mogen wettelijk maximaal 50% van sociale huur- en koopwoningen toewijzen aan eigen inwoners. Samen D’ran ziet kansen om via vrijwillige afspraken met ontwikkelaars voorrang te geven, zodat inwoners niet gedwongen worden elders te zoeken.
De leefbaarheid van onze kleine kernen hangt niet alleen af van ruimtelijke ordening, maar deze speelt wel een belangrijke rol. Het aantal inwoners bepaalt mede welke voorzieningen – zoals onderwijs, sport, recreatie en winkels – behouden kunnen blijven. Ook het verenigingsleven is cruciaal voor een levendige gemeenschap. Samen D’ran zet zich daarom in voor ondersteuning van verenigingen, omdat zij bijdragen aan sociale samenhang en leefbaarheid.
Het behoud van voorzieningen mag nooit ten koste gaan van kwaliteit; er is altijd een ondergrens. Door sneller meer woningen te bouwen willen we zorgen voor voldoende aanwas. Samenwerking tussen voorzieningen of tussen kernen kan helpen om kwaliteit te waarborgen.
Ons buitengebied is volop in beweging. Het aantal agrarische bedrijven neemt al jaren af door gebrek aan opvolging of veranderende bedrijfsvoering. Deze trend zet door, terwijl nieuwe functies zoals zorg, recreatie en ambachten juist toenemen. Ook door woningsplitsing en regelingen zoals rood-voor-rood groeit het aantal particuliere woningen in het buitengebied.
Samen D’ran wil onderzoeken hoe we bestaande agrarische bebouwing kunnen benutten voor woonruimte, zonder extra verstening. Initiatieven zoals knooperven bieden kansen: kleine clusters van woningen op erven, met nutsvoorzieningen al aanwezig. Zo creëren we ruimte voor diverse woningzoekenden.
Daarnaast verandert het gebruik van landbouwgrond: soms wordt het natuurgebied, soms speelt het een rol in de energietransitie. Het buitengebied wordt steeds veelzijdiger. We moeten zoeken naar een nieuw evenwicht tussen deze functies.
Berkelland is een van de tien grootste plattelandsgemeenten van Nederland. Het grootste deel van onze grond is nog steeds bestemd voor landbouw en veeteelt. Voor Samen D’ran blijft de agrariër een belangrijke pijler. Schaalvergroting is onder voorwaarden mogelijk, maar er zijn grenzen. Die hebben te maken met de draagkracht van ons buitengebied, zoals geurbelasting en stikstofuitstoot. Wij zetten in op kringlooplandbouw: circulair en duurzaam.
Een goede, duurzame woning maakt het leven aangenaam, maar leefbaarheid vraagt om meer: ruimtelijke kwaliteit. Onze kernen moeten aantrekkelijk zijn voor inwoners én bezoekers. Iedereen moet met trots gasten kunnen uitnodigen om van onze mooie gemeente te genieten.
Daarom willen we leegstand en verpaupering tegengaan. Samen D’ran pleit voor een duidelijker welstandsbeleid en welstandsvrije gebieden, zodat leegstaande winkelpanden sneller een
nieuwe bestemming krijgen. In het buitengebied stimuleren we het afbreken van lege stallen, het saneren van asbest en het toevoegen van natuur. Ook herbestemming van agrarische bebouwing naar woonruimte moet mogelijk zijn.
Tegen illegale bouw of kap moet streng worden opgetreden – niet alleen met boetes, maar vooral met herstelmaatregelen. Zo voorkomen we dat overtredingen lonen.